Tarihi Eserler Emlak Vergisinden Muaf Mı? Gerçekten Mi?
Tarihi eserler… Hani o taş binalar, Osmanlı’dan kalan çarşılar, belki de o “tarihi” ruhu taşıyan eski evler. Bu eserlerin, geçmişin derin izlerini taşıyan birer hazine olduğu kesin. Ama peki, bu taş yığınları gerçekten de emlak vergisinden muaf mı olmalı? Bunu sorgulamadan önce, gelin önce bu sorunun güçlü ve zayıf yönlerine bakalım. Hadi biraz kafa patlatalım, çünkü bu sorunun ardında gerçekten büyük bir tartışma yatıyor.
Tarihi Eserlerin Vergi Muafiyetinin Güçlü Yönleri
Birinci sorudan başlayalım: Tarihi eserler, devletin kültürel mirasıdır, değil mi? Tamam, eski taşlar bazen göz yoran, hatta bazen garip bir şekilde “hıııı, ne kadar eski ama” dedirten binalar olabiliyor ama yine de bu yapılar tarihin ve kültürün bir parçasıdır. Bu noktada, tarihi eserlerin korunması, devletin ve toplumun üzerine düşen en önemli görevlerden biri olmalı. Emlak vergisinden muaf tutmak, aslında bu koruma anlayışının bir parçası olarak görülebilir.
Bir de bu kadar eski yapıları restore etmek, bakımını yapmak, güvenliğini sağlamak oldukça maliyetli bir iş. Hani bazen “tarihi eser” diyorsun ama aslında içi çoktan yıkılacak halde, temelleri çürümüş, o taşlar öyle duruyor ama gerçekten de bir daha düşme riski var. İşte o zaman devletin desteği devreye girmeli. Emlak vergisinden muaf tutulması, bu yapıların korunmasını sağlayacak kaynağın oluşturulmasına yardımcı olabilir. Mantıklı değil mi?
Bir diğer güçlü yön ise, tarihi yapıları korumak, sadece o yapının geleceğini değil, aslında o bölgenin kültürünü ve ekonomisini de canlı tutmak demek. Tarihi yapılar turizmi canlandırır, insanları o bölgelere çeker. Eski bir yapının çevresinde, restoranlar, hediyelik eşya dükkanları ve küçük kafeler patlama yapar. Yani, devlet bir yandan o tarihi yapıyı vergiden muaf tutarken, diğer yandan o bölgedeki yerel ekonomiyi canlandırmış olur. Hangi ekonomi stratejisi bu kadar akıllıca olabilir?
Tarihi Eserlerin Vergi Muafiyetinin Zayıf Yönleri
Gel gelelim, bu kadar romantik bakmaya devam edemeyiz. Tarihi eserler emlak vergisinden muaf mı olmalı sorusuna başka bir açıdan bakmak gerek. Peki, sadece “tarihi” diye her binaya muafiyet tanıyabilir miyiz? Yani gerçekten de bazen öyle eserler var ki, tam olarak “tarihi eser” olmaktan çıkmış, sadece eski, ilginç ve başka bir yere yerleştirilemeyecek kadar hacimli taşlar olarak kalıyor. O zaman buna muafiyet vermek, işin gerçekten de koruma amaçlı bir katkısı olmuyor. Sadece mülk sahiplerinin cebine daha fazla para giriyor.
Ayrıca, gerçekten tarihe tanıklık eden bir yapının korunması gerekiyor, ama her tarihi yapı bunun için uygun mu? Kimi eski yapılar o kadar fazla harabe hâlinde ki, korumak yerine yıkıp yenisini yapmak daha sağlıklı olabilir. “Tarihi eser” etiketiyle işin içinden sıyrılmak, aslında bazen toplum için daha büyük bir yük oluşturabilir. Bu yapılar, sırf eskiliklerinden dolayı devlet tarafından koruma altına alınıyor, ama bu koruma ne kadar sağlıklı? Yıkılacakken bile “tarihi” olarak korunuyorlar. Gerçekten tarihi bir değeri var mı, yok mu?
Bir de şu açıdan bakalım: TDK’nin “tarihi eser” tanımına giren her yapı, her türlü vergi muafiyetini hak ediyor mu? Bir yapıyı tarihi eser olarak koruyacaksınız ama mülk sahipleri bu durumu ticari çıkarlarını artırmak için kullanacaklar. Bu, sadece toplumun genel çıkarlarına zarar verir. Hani, 500 yıllık bir cami ya da köprü gerçekten korunmaya değerken, birkaç yıl önce inşa edilen, o eski tarzda “görünmeye çalışan” yapılar neden aynı muafiyeti alsın? Bu, vergi muafiyetinin suistimalleri artırmasından başka neye yol açar?
“Vergi Muafiyeti Koruma Aracı Mı, Yoksa Başka Bir Şey Mi?”
İşin özü şu ki, tarihi eserler vergiden muaf olmalı mı? Evet, ama her tarihi eser bu muafiyeti hak ediyor mu? Muafiyetin amacı ne? Sadece o taş duvarların koruma altına alınması mı? Ya da bir mülk sahibinin daha fazla para kazanmasının yolu mu? Gerçekten de tarihi eserin korunduğundan emin miyiz?
Yeri gelmişken, böyle bir sistemin suistimale açık olduğunu da unutmamalıyız. Her şeyde olduğu gibi, bu düzenlemeler de ne yazık ki bazen kötüye kullanılabiliyor. Peki, böyle bir durumda, bu vergi muafiyetinin gerçek amacı ne? Tarihi yapıları korumak mı, yoksa ticari çıkarları mı kollamak?
Sonuç: Tarihi Eserler Emlak Vergisinden Muaf Olmalı Mı?
Tarihi eserler, ülkenin kültürel mirasıdır. Ama her tarihi yapı, bu muafiyetin altına girecek kadar önemli mi? Yoksa, bazen modern anlayışla yeniden şekillendirilecek yapılar mı daha faydalıdır? Tarihi eserlerin emlak vergisinden muafiyetinin ardında sadece koruma amacı mı var, yoksa başka bir şey mi?
Bu soruları sormak, hepimizin haklı bir şekilde cevap aradığı bir noktaya gelmemizi sağlıyor. Unutmayın, tarihi eserleri korumak çok önemli ama bu koruma anlayışı gerçekten de toplumun yararına mı? Yoksa sadece vergi sistemini manipüle etmek mi? Tartışmaya açık!